Rozwój mowy dziecka od narodzin do 7 roku życia.

Podstawową wiedzę o tym, jak rozwija się mowa dziecka powinien posiadać każdy rodzic, aby umiejętnie kierować jej rozwojem.

rozwój mowy dziecka

Dziecko poznaje świat, dzięki rozumieniu mowy, a umiejętność mówienia pozwala mu wyrazić swoje spostrzeżenia, pragnienia i uczucia. Podstawową wiedzę o tym, jak rozwija się mowa dziecka powinien posiadać każdy rodzic, aby umiejętnie kierować jej rozwojem. Bez tej wiedzy możesz dziecku zaszkodzić, wymagając tego, czemu sprostać nie może, czy też lekceważąc, przeoczając niepokojące sygnały. 

Nadawanie mowy i jej odbiór zależne są od czynności:
  • mózgu, z których najważniejsze są zjawiska powstające w strukturach korowych, ale ważne są także zjawiska zachodzące w układzie pozapiramidowym i drogach nerwowych;
  • narządów mownych (oddechowych, fonacyjnych i artykulacyjnych); kierowanych przez struktury korowe i zależnych także od działania nerwów obwodowych oraz od budowy anatomicznej wymienionych narządów;
  • narządu słuchu i od jego właściwości, warunkujących słyszenie i rozumienie mowy innych osób, a także kontrolę mowy własnej (w percepcji mowy bierze udział w pewnym stopniu także narząd wzroku, umożliwiający odczytywanie mowy z ruchów ust) 

Etapy rozwoju mowy.

Rozwój mowy dziecka od narodzin do 7 roku życia dzielimy na cztery okresy: okres melodii, okres wyrazu, okres zdania i okres swoistej mowy dziecięcej.

OKRES MELODII - OD URODZENIA DO 1 ROKU ŻYCIA

Początkowo dziecko komunikuje się z otoczeniem za pomocą krzyku, po którym można rozpoznać jego potrzeby.

Około 7-8 miesiąca życia dziecko zaczyna reagować na mowę, doskonale rozróżnia melodię mowy, tzn. na podniesiony tom reaguje płaczem, a na mowę cichą, pieszczotliwą reaguje uśmiechem, jest zadowolone.

Około 10 miesiąca życia pojawiają się echolalie. W okresie tym dziecko zaczyna przejawiać tendencję do powtarzania własnych i zasłyszanych słów. Dziecko zaczyna kojarzyć wielokrotnie powtarzane dźwięki ze wskazywaniem odpowiedniej osoby lub przedmiotu.

Około 12 miesiąca życia dziecko zaczyna rozumieć, co do niego mówimy, reaguje na swoje imię, jest w stanie zrozumieć więcej niż samo potrafi powiedzieć. Pojawiają się pierwsze wyrazy wypowiadane ze zrozumieniem.

Co ciekawe rozwój mowy w okresie melodii postępuje zazwyczaj równolegle z rozwojem fizycznym:
- fazie głużenia odpowiada umiejętność unoszenia głowy;
- gaworzeniu - umiejętność siadania,
- pierwszym wyrazom - pozycja pionowa, stawanie na nóżki.

OKRES WYRAZU - OD 1 DO 2 ROKU ŻYCIA

Maluch rozumie o wiele więcej słów, wyrażeń i zdań, niż jest w stanie samodzielnie wypowiedzieć. W słowniku dziecka pojawiają się samogłoski, takie jak: a, u, i, e, zazwyczaj oraz spółgłoski: p, b, m, t, d, n, ś, ć, czasem ź, dź. Pojawiają się też onomatopeje, np. mu, chał-chał, miał, itp.

Pojawiają się wyrazy takie jak: mama, tata, papa, papu. Dziecko początkowo upraszcza budowę słów wymawiając pierwszą sylabę lub końcówkę wyrazu, np. miś-mi, daj-da, jeszcze-eszcze, zabacz-ać.

Między 14-15 miesiącem życia dziecka, następuje rozkwit wymawianych przez dziecko pojedynczych wyrazów. Jest to spowodowane burzliwym rozwojem ruchowym, jak i umysłowym dziecka. Dziecko zaczyna chodzić, następuje rozwój spostrzegania i pamięci dziecka, a także intensywne poznawanie otaczającego świata i nazywanie przez dziecko interesujących go przedmiotów, a także odgrywanie ich cech.

OKRES ZDANIA - OD 2 DO 3 ROKU ŻYCIA.

Między 2 a 3 rokiem życia następuje rozkwit mowy dziecka. Dziecko zaczyna budować zdania, początkowo są to zdania proste, które są złożone z dwóch, trzech wyrazów, następnie przechodzi w wypowiedzi dłuższe, cztero - pięcio wyrazowe. Pierwsze zdania są twierdzące, a następnie pojawiają się zdania pytające i rozkazujące. Dziecko używa przede wszystkim rzeczowników, czasowniki początkowo używane są w formie bezokolicznika. Przypadki są używane często niepoprawnie. Dziecko nie potrafi jeszcze wypowiadać poprawnie wszystkich głosek - głoski trudne, są zastępowane głoską łatwiejszą.

Dziecko słyszy błędnie wypowiedziane słowa i poprawia je. Świadczy to o różnicowaniu słuchowym prawidłowej, jak i nieprawidłowej wymowy słów. Na tym etapie mowa dziecka jest zrozumiała nie tylko dla najbliższych, ale także dla otoczenia.

W tym okresie dziecko wypowiada prawidłowo spółgłoski: p, b, m, f, w, k, g, h, t, d, n, l, oraz samogłoski ustne: a, o, u, e, y, i, a, czasem nosowe: ą, ę. Pod konie tego okresu pojawia się: s, z, c, dz, które wcześniej było zastępowane przez dziecko: ś, ź, ć, dź.

OKRES SWOISTEJ MOWY DZIECKA - OD 3 DO 7 ROKU ŻYCIA.

Mowa w dalszym ciągu się rozwija, następuje rozwój artykulacyjny, wzbogaca się zasób słownictwa, rozwija się umiejętność budowania zdań złożonych. U czterolatków w dalszym ciągu występują zniekształcenia, ale w nieco mniejszym stopniu. Pojawiają się neologizmy.

Dziecko 3 letnie, potrafi porozumieć się z otoczeniem, jego mowa jest już w pewnym stopniu ukształtowana, jednak jej rozwój odbywa się w dalszym ciągu i często pojawiają się błędy. Dziecko trzyletnie powinno już wymawiać wszystkie samogłoski ustne i nosowe, spółgłoski: p, b, m, f, w, ś, ź, ć, dź, ń, k, g, h, t, t, d, n, l, ł, j. Pojawiają się również głoski takie jak: s, z, c, dz. Dziecko już umie wypowiadać większość z tych głosek poprawnie w izolacji, a w mowie potocznej zastępuje je zaś głoskami łatwiejszymi. Dziecko zmiękcza głoski: s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż na głoski: ś, ź, ć, dź.

Najczęstsze błędy językowe pojawiające się u trzylatków, które mogą utrzymywać się do 5 roku życia, to:

  • opuszczanie sylaby początkowej lub końcowej (zupa pomidorowa = zupa midolowa, lokomotywa - komotywa);
  • przestawianie głosek w wyrazie (ławka = wałka);
  • tworzenie nowych wyrazów (zadzwonić + telefonować = zatelefonić, żelazko = prasowaczka, oparcie krzesła = opieranka).
  • głoska r może być wymawiana jako  j  lub  l , ewentualnie jako  ł ,
  • zamiast  f  występuje często  ch  i odwrotnie.

Dziecko 4 letnie, potrafi już mówić o przeszłości i przyszłości. Zadaje mnóstwo pytań.

  • utrwalają się głoski s, z, c, dz, dziecko nie powinno ich zamieniać na ich zmiękczone odpowiedniki ś, ż, ć, dż;
  • głoski sz, ż, cz, dż dziecko może wymieniać na s, z, c, dz - jest to tzw. seplenienie fizjologiczne;
  • pojawia się głoska r, choć jej brak nie powinien jeszcze niepokoić;
  • może pojawić się tzw. hiperpoprawność związana z opanowaniem nowych, trudnych głosek np. zastępowanie głosek s, z, c, dz, przez sz, ż, cz, dż - np.: sztół, czukierek; 

Dziecko 5 letnie, mowa dziecka w tym wieku powinna być zrozumiała a wypowiedzi dziecka wielozdaniowe

  • dziecko potrafi już bezbłędnie powtórzyć sz, ż, cz, dż, choć w mowie potocznej mogą wciąż być zastępowane przez s, z, c, dz;
  • głoska r powinna być już wymawiana, chociaż często pojawia się dopiero w tym okresie;
  • wypowiedzi uwzględniają kolejność zdarzeń i zależności przyczynowo - skutkowe, są zwykle poprawne gramatycznie;
  • dziecko potrafi wyjaśnić znaczenie słów, opisać cechy przedmiotów i możliwość ich zastosowania;
  • dziecko chętnie poprawia innych i samego siebie, szukając prawidłowego brzmienia wyrazu;

Dziecko 6 letnie. powinno już prawidłowo wymawiać wszystkie głoski, oraz powinno mieć opanowane mówienie.

  • powinno poprawnie wymawiać wszystkie dźwięki nawet te najtrudniejsze do opanowania czyli głoski sz, ż, cz, dż oraz r;
  • umieć porównywać (odnajdywać różnice i podobieństwa) oraz klasyfikować przedmioty pod względem wielkości, kształtu, koloru, ciężaru, funkcji użytkowej
  • dokonywać analizy i syntezy słuchowej wyrazów o prostej budowie fonetycznej (tzw. głoskowania)
  • wyodrębniać głoski na początku, na końcu i w środku wyrazu
  • samodzielnie wymyślać wyrazy rozpoczynające się na daną głoskę
  • wyklaskiwać ilość sylab w wyrazie
  • określać położenie przedmiotu względem otoczenia (nad, pod, obok, między, wewnątrz itp.)
  • określać kierunek (do tyłu, na wprost, w bok itp.)

NORMY ROZWOJOWE

Normą rozwojową jest, jeśli dziecko w wieku:

0 -1 roku - komunikuje się z dorosłymi za pomocą krzyku, głuży, gaworzy, wymawia pierwsze wyrazy: mama, tata, baba, lala;

1 - 2 lat - Używa prawie wszystkich samogłosek, z wyjątkiem nosowych (ą, ę) oraz wymawia niektóre spółgłoski ( p, b, m, t, d, n, k, ś, ź, ć dź, ch). Pozostałe zastępuje innymi. Wypowiada się jednowyrazowo: np.: kaczka - kaka, pomidor - midol;

3 lat - porozumiewa się prostymi zdaniami, wymawia wszystkie samogłoski i spółgłoski (p, pi, b, bi, m, mi, n, ni, f, fi, w, wi, t, d, n, l, li, ś, ź, dź, j, k, ki, g, gi, ch);

4 lat - wymawia głoski s, z, c, dz;

5 - 6 lat - wymawia głoski sz, ż, cz, dż, r;

7 lat - ma utrwaloną poprawną wymowę wszystkich głosek oraz opanowaną technikę mówienia.

Należy pamiętać, że każde dziecko rozwija się we własnym, swoistym tempie i niewielkie opóźnienia rozwoju mowy nie powinny być powodem do niepokoju. Stopień rozwoju mowy w danym momencie zależy od różnych czynników. Do najważniejszych należą psychofizyczny rozwój dziecka oraz wpływ środowiska. Opóźnienia w pojawianiu się poszczególnych stadiów rozwoju mowy nie powinny przekraczać 6 miesięcy, jeżeli któryś z etapów rozwoju mowy opóźnia się koniecznie skonsultuj się z logopedą.


Pomoc logopedy może być przydatna także w przypadku, gdy dziecko:

  • rodzi się przedwcześnie z objawami wcześniactwa,
  • manifestuje problemy neurorozwojowe,
  • rozwija się wolno i nieharmonijnie,
  • ma stwierdzone nieprawidłowe napięcie mięśniowe,
  • późno podnosi główkę, późno siada i późno chodzi,
  • ma lub miało kłopoty ze ssaniem, połykaniem, gryzieniem, żuciem,
  • nieprawidłowo reaguje lub wcale nie reaguje na dźwięki otoczenia,
  • mało gaworzy,
  • jest mało aktywne głosowo,
  • oddycha przez usta,
  • uporczywie ślini się (nie kontroluje wycieku śliny),
  • ma nieprawidłowo zbudowane narządy mowy między innymi język, podniebienie,
  • zbyt długo było karmione butelką i ssie smoczek (ponad 6, 9 miesiąc życia),
  • jest nadruchliwe lub apatyczne.
Konsultacja merytoryczna
neurologopeda Kinga Dąbrowska
Autor
osesek.pl
fot.
Fotolia

Zobacz polecane produkty:

Rozwój mowy dziecka od narodzin do 7 roku życia. - komentarze

ASIA2013-07-03 18:43:44

Niesamowite ;]

Mama bez sił2012-07-12 05:49:41

A mój trzylatek bardzo ładnie mówi, buzia mu się nie zamyka. Konstruuje sensowne wypowiedzi i niby jest ok. Ale strasznie "przezywa" budując rymowanki np. misiu-kisiu, mama-kama, królik-srulik (którym doprowadza mnie do szaleństwa i rozpaczy) itp. Czy to norma rozwojowa? Czy to bunt?

She2012-03-17 00:14:17

jasne, wszystkie tutaj chwalicie jak to szybko wasze dzieci zaczeły mówić a potem jak słucham wypowiedzi w szkole jako nauczycielka to szkoda słów

tatuś2011-10-21 01:15:57

Mój synek ma 10 tyg. i już pięknie mówi a-g, a jak się do niego mówi to chętnie odpowiada, zaczyna głużyć.

Wiola2011-08-09 19:53:27

moj synek jak mial 10 miesiecy juz chodzil, teraz ma trzy latka a jeszcze zbyt dobrze nie mowi tylko to co jest mu potrzebne, jak chce by powtorzyl jakis wyraz to mowi "nie" i wypina jezyk. czy powinnam isc z nim do lekarza??

ewelina2011-08-06 02:41:40

Mój synek zacząl siedziec jak mial 5 miesięcy, teraz ma 2,5 roku i dopiero zaczyna mówić pojedyncze wyrazy do tej pory było tylko mama i tata.Kazde dziecko samo decydeuje na co jest gotowe i wtedy podejmuje próbe nie naciskajmy.

Monika2011-06-23 02:56:39

DO ---magda, styczeń 06, 2009

Dziewczyno, polecam dr Grodner, Dziekanów Leśny, mam nadzieję że to odczytasz

Misia2010-12-31 08:12:49

"Nie gaworzą dzieci niesłyszące."
Wierzyć temu????? Dziecko reaguje na swoje imię, na dzień dobry -=- wyciąga rączkę,na halas marszczy sie lub płacze itd...---- ale nie gaworzy... czy to znaczy ,że jest niesłyszące????
Ma 6 m-cy i tylko wydaje dźwieki aaaa jeśli ma w buzi palec ...podczas zasypiania ,kiedy kończe nucic kołysanke zaczyna samo "nucić"aaaaaa i zasypia...
sporadycznie wydaje jakies dźwięki na pewno nie głoski... ale często jak jest niezadowolone "trzeszczy" czyli wydaje twardze mruczenie....
Czy te objawy wskazuja na konieczność szukania pomocy u specjalisty? Jakiego>

Ewa2010-12-17 04:15:12

Tu jest napisane , ze ekspert jest neurologopedą, a na nastepnej stronie nazywana jest pania doktor,nie znalazlam informacji, ze obronila prace doktorska i ma tytul doktora...bo logopeda lekarzem nie jest

Marysia2009-01-23 18:17:33

No właśnie za głowę się złapałam jak przeczytałam, ze konsultacja merytoryczna do tego artykułu odbyła się z neurologopedą - i to jeszcze nazwisko podane!:)
To oczywiście bzdura, że głoski \"p,b,d,t,n\" sa głoskami tylnojęzykowymi!!! Zastanawiam się w ilu jeszcze artykułach autorzy wypisują takie bzdury... a nieświadomi niczego rodzice zapoznają się nimi.

magda2009-01-06 22:12:37

a moja Julianka ma 2,5roku nie mówi, nie siedzi i co mam zrobic żyły sobie wypruc, jak żadna rehabilitacja nie przynosi efektów nie wiem do jakiego lekarza juz jechać. moja wina że mam niepełnosprawne dziecko i wszyscy nim gradzą i traktuja jak jakiegoś wyrzutka :cry

marcela2008-11-02 18:30:25

bardzo proszę o podanie literatury z której korzystano podzas pisania tego artykułu szczególnie jeśli chodzi o Nadawanie mowy i jej odbiór zależne są od czynności... potrzebne mi to do pracy lic!

DARO2008-10-05 21:24:01

:grin MOJA ROKULKA MOWI GU-GU :)

sylwia2008-10-05 03:39:19

moja niunia ma już prawie 6mc i z jej ustek wydobywa się : mama , od wczoraj papa natomiast jeszcze nie siedzi ale bardzo się rwie do siadania :)

gosik2008-08-29 14:08:33

moje maleństwo ma 9,5 m-ca nie siedzi i nie wstaje, a mówi : mama, tata,baba, da, am

Aga2008-08-16 19:09:28

\"tylnojęzykowe - p, b, t, d, k, g, n\"
Spośród podanych spółgłosek tylko [k] i [g] są tylnojęzykowe.