Określenie ADHD pojawia się w ostatnich czasach dosyć często, równie często dochodzi do sytuacji, kiedy to nasze dziecko otrzymuje taką łatkę. Słyszymy, że jest nadpobudliwe, głośne i na pewno ma ADHD. W rzeczywistości okazuje się jednak, że nadużywamy tego określenia, a nawet nie mamy prawa stosować go, ponieważ to czy dziecko ma zespół nadpobudliwości ruchowej może stwierdzić po wnikliwej diagnozie lekarz psychiatra.
Co to jest ADHD?
Określenie ADHD, czyli Attention Deficyt Hyperactivity Disorder oznacza deficyt uwagi z nadpobudliwością (amerykańska klasyfikacja zaburzeń psychicznych DSM 4), według międzynarodowej klasyfikacji chorób i problemów zdrowotnych ICD 10, jest to zespół hiperkinetyczny. Obie wymienione powyżej klasyfikacje, mają swoje kryteria wg, których określa się, czy dany pacjent ma zespół nadpobudliwości ruchowej, czy też nie. Lekarz psychiatra potrzebuje kilku spotkań z dzieckiem, aby prawidłowo ocenić jego zachowanie, pomocne mogą być również badania pediatryczne, psychologiczne i neurologiczne, a także wnikliwe wywiady przeprowadzone z rodziną oraz nauczycielami.
Badania wykazują, że częstość występowania ADHD u dziewcząt i chłopców jest taka sama, dziewczynki jednak częściej mają typ ADD, czyli zaburzenia koncentracji uwagi, bez nadpobudliwości i zachowań impulsywnych.
Objawy ADHD.
Chociaż już u niemowląt można zaobserwować pewne cechy ADHD (problemy ze snem, z łaknieniem, nadaktywność, brak zdecydowania), to jednak najwyraźniej objawy deficytu uwagi widać, kiedy dziecko wchodzi w grupę społeczną.
Objawy ADHD nie mogą pojawić się później niż w 7 roku życia. Jeśli objawy pojawiły się u dziecka po 7 roku życia, to nie jest to już ADHD. Warto wówczas zbadać sytuację i historię rodzinną, być może miało miejsce jakieś wydarzenie, które spowodowało zmiany w zachowaniu u dziecka.
Zgodnie z obowiązującą w Polsce klasyfikacją ICD 10, o zaburzeniach nadpobudliwości ruchowej możemy mówić, kiedy dziecko ma kłopoty z zaburzeniami uwagi, impulsywnością i nadruchliwością.
Zaburzenia uwagi
Zaburzenia uwagi, to trudności w skupieniu się, dziecko rozprasza się nawet pod wpływem delikatnych bodźców. Dziecko wykazuje brak uwagi, który jest nieprawidłowy w stosunku do wieku dziecka i stan ten utrzymuje się co najmniej 6 miesięcy. Istnieje kilka objawów braku uwagi i przynajmniej sześć z nich musi wystąpić, wśród nich są:
- częste gubienie rzeczy, np. przybory szkolne,
- problemy z utrzymaniem koncentracji na zadaniach związanych z zabawą,
- wyłączanie się, dziecko zdaje się nie słyszeć tego, co do niego mówimy,
- częste rozpraszanie się przez różne bodźce,
- unikanie zadań wymagających pracy umysłowej.
Nadruchliwość
Nadruchliwość to nadmierna aktywność ruchowa, w porównaniu z dziećmi na tym samym poziomie rozwoju. Dziecko ma bardzo dużą potrzebę ruchu, nie potrafi przez dłuższą chwilę pozostać w miejscu. O zaburzeniach nadpobudliwości ruchowej możemy mówić, gdy dziecko wykazuje nadmierną aktywność i co najmniej trzy z objawów, muszą utrzymywać się minimum 6 miesięcy, w tym:
- wstaje np. w klasie, kiedy wszyscy siedzą,
- wierci się na krześle, macha kończynami,
- często się wtrąca,
- jest hałaśliwe.
Impulsywność
Dziecko jest impulsywne, nie może powstrzymać się przed działaniem. Co najmniej trzy objawy impulsywności muszą utrzymywać się minimum 6 miesięcy.
Do zachowań impulsywnych zaliczamy między innymi:
- problemy z oczekiwaniem na swoją kolej,
- podawanie odpowiedzi, nawet wtedy, gdy pytanie jest niedokończone,
- przeszkadzanie innym,
- przerywanie innym wypowiedzi, gier, czynności.
Powyższe objawy występują zarówno w przedszkolu, szkole, w domu, jak i w innych sytuacjach, również w trakcie obserwacji klinicznej.
Jak widać ADHD to zaburzenie, które ma jasno określone kryteria klasyfikacji, dlatego też nie można nadużywać go w stosunku do dzieci, bez wcześniejszego badania.
Tekst dla osesek.pl: Marta Baj
Logopeda specjalista wczesnej interwencji, terapeuta ręki
